Viðhald gólfhitakerfa — hvað þarftu að vita?

Eitt af því sem gerir gólfhita svo aðlaðandi er hversu lítið viðhald hann krefst. Lagnirnar eru úr PEX-plaströri sem ryðgar ekki og hefur áætlaðan líftíma upp á um 25–50 ár, og kerfið vinnur við lágt vatnshitastig sem reynir lítið á það. En lágmarksviðhald þýðir ekki ekkert viðhald. Með reglulegu eftirliti tryggir þú að kerfið endist sem lengst og vinni eins vel og það á að gera. Hér förum við yfir það helsta.

Hvað gerir gólfhita viðhaldslítinn?

Þrennt skýrir hve lítið viðhald gólfhiti krefst. Í fyrsta lagi eru lagnirnar úr PEX-plasti sem tærist ekki, ólíkt málmrörum og ofnum. Í öðru lagi vinnur kerfið við lágt hitastig, sem reynir minna á alla íhluti. Í þriðja lagi er kerfið lokað hringrásarkerfi, þannig að sama vatnið hringrásar aftur og aftur fremur en að nýtt vatn streymi stöðugt inn. Þetta dregur úr útfellingum og sliti. Engu að síður borgar sig að fylgjast reglulega með kerfinu.

Árlegt eftirlit

Gott er að líta yfir kerfið einu sinni á ári, helst áður en hitatímabilið hefst að hausti. Athugaðu þrýstinginn á kerfinu og hvort merki séu um leka við tengingar, deilikistu (manifold) eða loka. Skoðaðu hvort öll svæði (rásir) hitni eðlilega — kalt svæði getur bent til lofts í kerfinu eða lokaðs loka. Hlustaðu líka eftir óvenjulegum hljóðum frá dælu eða lögnum, sem geta verið merki um loft eða slit.

Loftun kerfisins

Með tímanum getur loft safnast í lagnirnar og dregið úr flæði og hita. Ef einstök svæði hitna verr en önnur er loft oft ástæðan. Þá þarf að lofttæma kerfið — hleypa loftinu út og fylla aftur á þannig að réttur þrýstingur náist. Þetta er einföld aðgerð en mikilvæg fyrir jafna hitadreifingu.

Réttur þrýstingur og vatnsmagn

Fylgstu með þrýstimæli kerfisins. Falli þrýstingur smám saman getur það bent til leka eða lofts. Of lágur þrýstingur dregur úr afköstum, en óeðlilegar sveiflur ættu alltaf að vera skoðaðar. Sé fyllt á kerfið ítrekað án þess að fundin sé orsök er rétt að fá fagmann til að finna lekann.

Hitastilling og rekstur

Forðastu að stilla hitann of hátt. Gólfhitakerfi vinna best við lágt vatnshitastig, yfirleitt um 35–55°C, og þurfa ekki háan hita til að skila þægilegum yl. Of hátt hitastig er ekki aðeins óþarft heldur getur það líka reynt um of á sum gólfefni. Gefðu kerfinu líka tíma til að bregðast við — gólfhiti er tregari en ofnar og bregst hægar við breytingum, svo stórar og snöggar stillingar borga sig ekki.

Vegna þess hve hægt kerfið bregst við er best að halda jöfnu hitastigi fremur en að slökkva alveg á því og kveikja aftur. Á heimilum sem nota hitastilla á hvert svæði (rás) má laga hitann að notkun hvers rýmis, til dæmis lægri hita í svefnherbergjum og hærri á baðherbergjum.

Hvað endist kerfið lengi?

Sjálfar PEX-lagnirnar hafa áætlaðan líftíma upp á um 25–50 ár og eru tæringarfríar, en aðrir hlutar kerfisins — dælur, hitastillar, lokar og stýribúnaður — geta haft styttri líftíma og þarfnast eftirlits eða endurnýjunar með tímanum. Þess vegna snýst viðhald gólfhita fyrst og fremst um þessa stýri- og dreifihluta fremur en lagnirnar sjálfar. Vandað eftirlit með þeim tryggir að kerfið skili sínu allan líftímann.

Hreinsun og útfellingar

Með árunum getur safnast útfelling eða set inni í lögnum og deilikistu, einkum þar sem vatnsgæði eru breytileg. Slíkt getur dregið úr flæði og hitaafköstum. Í kerfum þar sem grunur leikur á uppsöfnun má skola þau (svokölluð kerfishreinsun) til að endurheimta flæði. Þetta er ekki árlegt viðhald heldur aðgerð sem gripið er til þegar afköst dala án augljósrar skýringar, og er best unnin af fagmanni.

Bilanaleit — algeng vandamál

Sum svæði hitna ekki

Líklegustu orsakir eru loft í lögnum eða lokaður/bilaður loki á deilikistu. Reyndu að lofttæma kerfið fyrst; lagist það ekki gæti þurft að skoða loka og stýringu.

Kerfið heldur ekki þrýstingi

Endurtekið þrýstingsfall bendir til leka eða lofts. Loft má fjarlægja með loftun, en raunverulegan leka þarf að finna og laga — það er verk fyrir fagmann.

Gólfið hitnar hægt

Það er eðlilegt að gólfhiti sé seinn að bregðast við. Sé svörun óvenju hæg getur það stafað af lofti, of lágum þrýstingi eða rangri stýringu á hitastilli.

Hvenær á að kalla til fagmann?

Daglegt eftirlit getur húseigandinn sjálfur annast, en leka, viðvarandi þrýstingsfall eða svæði sem ekki hitna þrátt fyrir loftun ætti fagmaður að skoða. Sé verið að huga að nýju kerfi í eldra húsi getur gólfhitafræsing verið hagkvæm leið — rásir eru fræstar í steypta plötuna sem fyrir er án þess að brjóta upp gólfið.

Ef þú ert að velta fyrir þér hvort gólfhiti henti þínu heimili er gagnlegt að lesa um 5 helstu kosti gólfhita í íslenskum heimilum sem fylgja kerfinu.